Bionic Man 3: Exoskeletten

In de tiendelige podcastserie Bionic Man bespreek ik met filosoof Peter Paul Verbeek en biohacker Peter Joosten hoe mens en technologie meer en meer versmelten. Worden we een nieuwe, bionische soort? Luisteren!

Wat is een bionisch mens zonder bionisch pak? Fabrieksarbeiders kunnen er zwaarder mee tillen, soldaten kunnen er beter mee vechten en verlamde mensen in een rolstoel kunnen er weer mee lopen. Tel je straks nog mee als je níet zo’n pak aantrekt?

Youtube staat er vol mee: mensen in een rolstoel die in een mechanisch pak worden gehesen. Hortend en stotend komen ze overeind. Gedecideerd en ietwat gammel komen ze in beweging. Stapje voor stapje. Soms met krukken. Soms – of later – zonder krukken. Ze lopen, terwijl ze hun benen eigenlijk niet kunnen bewegen. Deze pakken maken wonderen mogelijk voor deze mensen.

In 2025 zullen er wereldwijd zo’n 100.000 exoskeletten in gebruik zijn, voorspelt onderzoeksbureau ABI Research. En ongeveer een kwart daarvan zal worden gebruikt door mensen met een fysieke beperking. Overal ter wereld wordt er door grote techbedrijven en ambitieuze startups al geëxperimenteerd met pakken die mensen met een (gedeeltelijke) verlamming weer te laten lopen.

Soms versterken ze bewegingen die de gebruiker zelf maakt. Soms laat het pak het rechterbeen een stap zetten als de gebruiker zijn linkerarm beweegt. En andersom. Soms zetten de gebruikers het pak in beweging met een joystickje.

De heilige graal van exoskeletten is een pak dat je met je brein bestuurt. Onderzoeker José Millán heeft een pak ontwikkelt dat je in eerste instantie met oog- of vingerbewegingen óf met gesproken instructies aanstuurt. Buig je bijvoorbeeld linker wijsvinger, dan zet het linkerbeen een stap. Ondertussen meet een EEG-headset de activiteit in het brein als terwijl je het ding bestuurt. Dankzij zelflerende software kan je het pak op termijn met je gedachtes besturen.

Andere ontwikkelingen van dergelijke pakken, zijn gefocust op mensen zónder beperking. Ford experimenteert met exoskeletten voor de fabrieksarbeiders. Ze kunnen er zwaardere onderdelen mee tillen, waardoor er minder een beroep wordt gedaan op de spierkracht. Het gevolg: minder lichamelijke klachten en minder vermoeidheid.

Hele interessante ontwikkeling, zegt filosoof van mens en techniek aan de universiteit Twente, als je op deze manier de technologie op een dienende manier inzet. Maar als deze ontwikkeling doorzet, moeten we wel blijven oppassen dat we de menselijke maat in acht houden, waarschuwt hij. ‘Gaan we straks te veel van mensen verwachten als ze zo’n pak aan hebben? Blijven we mensen nog wel als mensen zien en niet als robots met een mensenbrein? Tel je nog mee als je níet zo’n pak aantrekt?’

Naast de medische en industriële toepassingen zijn militaire inzet van bionische pakken een belangrijk aandachtsgebied. Niet zelden valt de termijn ‘supersoldaten’ als het fenomeen exoskelet ter sprake komt. Logisch, het maakt militairen sterker; ze kunnen zwaardere bepakking dragen en grotere afstanden afleggen.

Sensoren meten constant de fysieke toestand van de drager. Dreigt bijvoorbeeld oververmoeidheid of een gebrek aan bepaalde voedingsstoffen, dan krijgt de soldaat een seintje. Belangrijke hobbels om de pakken bruikbaar te maken voor soldaten – accu’s de lang meegaan en flexibiliteit van het materiaal – lijken inmiddels geslecht; de modernste pakken worden gemaakt van flexibel ‘bulletproof’ materiaal en komen niet snel zonder energie te zitten.