Yuri Landman bouwt experimentele gitaren voor alternatieve bands als Sonic Youth, Liars, dEUS en Kate Nash. Nationale knuffeltroubadour Lucky Fonz III is altijd op zoek naar nieuwe geluiden. Voor Trouw bracht ik ze bij elkaar.

Otto Wichers – bekend als Lucky Fonz III – ligt op de bank in de woonkamer van gitaarbouwer Yuri Landman in Veenendaal. Op zijn schoot ligt een ‘Moonlander’, een gitaar met twee rijen snaren die dwars over elkaar heen lopen. Het ding klinkt als een klok. Letterlijk. Eigenlijk klinkt het als meerdere klokken, als een complete kathedraal. ,,Cool’’, zegt Wichers.

Landman zelf staat in de schuur een paar gaten te boren in een andere gitaar. Het is een kindergitaartje, dat hij ooit op de kop tikte op de rommelmarkt. ,,Deze wordt voor Otto’’, grijnst hij. Het moet een negensnarig elektronisch freakding worden.

Beide heren zijn op een creatieve manier met muziek bezig. Landman is een ambachtelijke gitaarknutselaar, die het klankenpalet van zijn klanten wil verbreden. Lucky Fonz III is een liedjessmid.

Binnenkort komt hier het hele verhaal…

Als iemand voor de deur van studentendiscotheek Woolloomooloo stennis komt schoppen, legt de portier rustig uit dat hij de reïncarnatie van de aartsengel Gabriel is. Dat híj – Fred Prang – de boodschapper van god is. Dat híj waakt over de levenden. En over de doden. Over dag en nacht. Dat hij geweld met gepast geweld zal beantwoorden.

En – bovenal – dat hij niemand vreest, behalve god.

‘Meestal denken ze dan dat ik óf knettergek en levensgevaarlijk ben óf dat ik het meen en inderdaad over goddelijke connecties beschik. In beide gevallen druipen ze af. Indien ze toch agressief worden, schakel ik ze uit, uiteraard in nauw overleg met god zelf.’Het is een rustige nacht nu. De 57-jarige Fred heeft wel even tijd voor een praatje ter gelegenheid van zijn 37^ste jaar als portier van de Woo. Zijn eerste jaar werkte hij nog als oproepkracht. De overige 36 in vaste dienst.

Hij waakt met trots over de veiligheid van de studenten die de Woo bezoeken. Hij is naast portier ook loodgieter, elektricien, lasser, schouder om op te huilen, huisfilosoof, bedenker van het befaamde pasjessysteem én beheerder/ fotograaf van woopartypics.nl.

‘Het werk en de bezoekers worden elk jaar leuker.’

Elke dag rond 22.30 uur arriveert Fred bij de Woo, legt hij uit met zijn zaklamp binnen handbereik. Hij heeft negen sleutelbossen rond zijn heupen hangen met meer sleutels dan er deuren zijn. Hij weet ‘uit intuïtie’  welke sleutel bij welk gat hoort. Aretha Franklins Respect is zijn beltoon. Hij demonstreert tussen hert babbelen door even een low-kick. ’s Morgens rond 7.00 uur sluit hij meestal af.

Ook de zondag- dinsdagnachten, wanneer de discotheek gesloten is, is Fred ter plaatse om, gewapend met zijn zaklamp, zijn nachtelijke rondes door een pikdonkere Woo te lopen. Controleren op inbrekers. Bij gebrek aan gesprekspartners lult hij net zo makkelijk tegen de barkrukken of koffie-automaat.

En dan: slapen. Toch? Welnee. Daar heeft hij helemaal geen tijd voor! Met een kop vol plannen en aangestuwd door ADHD leeft hij 36 uur per etmaal. Meer dan 3 á 4 hazenslaapjes, van een half tot anderhalf uur, per dag staat hij zichzelf niet toe.

Wanneer ‘normale’  mensen zouden slapen, werkt Fred aan zijn stichting Veiligheid en Uitgaan. Daarmee wil hij gratis taxi’s voor vrouwen en senioren realiseren. Er moeten gratis fietsenstallingen komen door de hele stad. Hij wil straatcoaches (‘Nederands Marokokkaans, Turks, noem maar op’) trainen die surveilleren door de Utrechtse straten. Hij wil een nieuwe discotheek oprichten met een capaciteit van 3.000 man, ‘die de veiligste van Nederland wordt’.

‘Uiteindelijk kan heel Nederland niet om mij en mijn stichting heen. Ik ben de messias van de veiligheid. Echt waar.’

Hij ronselt dag en nacht mensen voor zijn stichting; agenten, drugskenners, politici en vrijwilligers. Ja, ook hoge piefen. ‘Ik kan nu nog niet onthullen wie precies, maar dat komt nog wel.’ Na 37 jaar portieren bij de Woo heeft hij een breed netwerk. De lallende studenten van toen zijn de belangrijke bazen van nu. Fred kent iedereen. En iedereen kent Fred.

Zolang de stichting nog niet volledig draait, chauffeurt hij zelf regelmatig meisjes naar huis door nachtelijk Utrecht. Hij schakelt Utrechtse daklozen in om fietsendieven van buiten de stad weg te jagen. Verder bezoekt hij moskeeën om ‘net zo hard mee te bidden tijdens het vrijdaggebed’ om de imams bij zijn plannen te betrekken.

Hij neemt iedereen serieus, want ‘zelfs een kind van twee kan met interessante need-to-know-informatie komen’. En ja, iedereen neemt Fred serieus. Hij verzorgt regelmatig trainingen, voorlichtingssessies over drank, drugs en veiligheid. Hiervoor bezoekt hij scholen, welzijnswerkers en politici.

Fred. Prang. Zit. Nooit. Stil.

‘O ja, wist je dat ik ook vrijwillig nabestaande ben?’, ratelt hij vrolijk verder. ‘Weet je wat dat is? Nee? Ik wordt zo nu en dan gebeld door een bevriende priester om iemand te begraven die niemand meer had. Dan ga ik naar de begraafplaats met een zwart kleed met daarop óf een afbeelding van een engel óf eentje van een paard met vleugels. Ik leg de dode uit dat ik nog eventjes door moet op aarde en dat hij of zij naar de hemel gaat óf te paard óf met engelenvleugels.’

Maar Fred, vanwaar al die moeite? ‘Tja… zoals gezegd. Ik ben gods boodschapper van de veiligheid. Ik wil iedereen beschermen van de grote, boze buitenwereld. Tegen de drugs. Tegen het geweld en andere ellende. Bij de Woo komen rond deze tijd weer allemaal jongens en meisjes die een met een nieuw leven in een nieuwe stad beginnen. Mensen met ambities en plannen. Die moeten veilig uit kunnen gaan.’

Maar goed, Fred moet weer eens naar de deur, zegt hij. Werken. En hij wil nog even de garderobe doen. En ook nog even een paar foto’s maken… en ook… en…. Fred is niet te stoppen.

De bezoekers zouden allemaal moeten weten dat Fred zijn leven voor hen zou geven, indien nodig, zodat zij hun biertjes kunnen drinken. En het mooie is: Fred houdt niet eens van bier.

De absurdistische cartoonist Gummbah tekent een figuur met een lepel in zijn hand. Er valt een ei af. Begeleidende tekst: ‘Sleutelscène uit de Zwitserse film ‘De jongen, de lepel en het ei’ waarin de jongen het ei van de lepel laat vallen’. Op de achtergrond staat een schemerlamp.

Welnu, de schemerlamp, die op de achtergrond, schuin onder het kleine raampje staat, is door de Utrechtse ontwerpers Jeroen Wesselink (31) en Peter Verschuuren (27), in hun werfkelder, ‘in het echt’ nagemaakt. Net als een nachtkastje en een vaas die regelmatig in het decor van Gummbahs getekende hersenkronkels te vinden zijn. Titel van het project: ‘Meubels moeten hinderen’.

Het duo, beiden afgestudeerd aan de Design Academie in Eindhoven, ontwerpt meubels en andere huiselijke objecten. In de chaos van hun werkplaats valt een deel van hun werk te ontwaren: een stoel met een fietszadel als leuning, een expansievatkrukje, drie blauw geverfde zwerfkeien en een koffiepot in de vorm van een Amsterdammertje.

Verscholen onder doeken staan daar nu ook de schemerlamp uit Gummbahs fictieve Zwitserse film, een scheef nachtkastje uit de cartoon ‘In m’n wát??!’ en de vaas uit de strip ‘Eenzaamheid, sportief opgevat’.

Verschuuren: ,,Het Gummbah-project is duidelijk een gevalletje café-idee. Een paar jaar geleden zaten we hier in Utrecht in café België. Op de tafel lag het boekje ‘Echte nachten, stugge vachten’ van Gummbah. Op de cover staat een soort fabeldier dat wordt aangevallen door een dikke, kale man in een onderbroek. Hij heeft een grote gloeilamp in zijn hand en gaat het dier ermee te lijf. Dát vinden wij humor.’’

Wesselink: ,,Maar de meubelontwerpers in ons zagen méér dan de grap, als je het dramatisch wilt uitdrukken. Die zagen een kans ons werk – meubels maken – te combineren met onze liefhebberij – Gummbah-humor. De lulligheid van de getekende meubelstukken op de achtergrond. De verwrongen perspectieven. Het druist in tegen alles wat we geleerd hebben op de Design Academie. Het is anti-stijl.’’

Verschuuren: ,,En daarom juist leuk om na te maken, bedachten we. Het duurde een paar jaar, voordat we er daadwerkelijk mee aan de slag gingen. Het idee moest rijpen en we moesten de juiste meubels uitkiezen uit het werk van Gummbah. Zoiets luistert nogal nauw.’’

Uiteindelijk klusten ze drie modellen in elkaar en nodigden ze de cartoonist, die in het dagelijks leven Gertjan van Leeuwen heet, een half jaar geleden uit in hun werkplaats.

Volgens het duo was de tekenaar tijdens dat bezoek erg enthousiast. Hij had wel wat suggesties, zegt Wesselink: ,,Zo vond hij het voorbeeldkastje weliswaar mooi, maar veertig procent te klein. Want meubels moeten hinderen, zei hij. Als ze te klein zijn, hinderen ze niet.’’

Hiermee had van Leeuwen het duo zijn zegen én een titel voor het project gegeven en hij vertrok. Niet echt wervend, de slogan ‘Meubels moeten hinderen’. Toch? ,,Juist wel,’’ grinnikt Verschuuren. ,,Onze aanvankelijke werktitel was ‘Gummbah in 3D’, maar deze tekst dekt de lading beter. Het is absurd en humoristisch. Helemaal Gummbah.’’ Het kastje maakten ze een slag groter.

De geestelijk vader zelf is tevreden met het eindresultaat. Het totale gebrek aan perspectief, het kleurgebruik (roze, groen, rood, geel en bruin) en het formaat van de drie hinderlijke meubelstukken noemt Van Leeuwen ‘een uitkomst’.

Als puber was Van Leeuwen al onder de indruk van de meubels uit de strip van Guust Flater ‘die iemand had nagemaakt, tot het driedimensionale verheven’, vertelt hij. ,,Fantastisch. Als ik ooit zoiets zou meemaken, kan ik rustig sterven, dacht ik toen.’’

Het grappige is, zegt de cartoonist: ,,Sommige van de tekeningen zijn twintig jaar oud. De meeste heb ik getekend met een enorme kater. En ik heb ze niet bedacht met het idee dat ze ooit in het echt geproduceerd zouden worden. Ze spelen niet eens een cruciale rol in de cartoons!’’

Het was ‘een bewerkelijk klusje’ om de eenvoudige tekeningentjes, bestaande uit slechts zwarte kriebellijntjes, om te zetten echte meubelstukken die ook eens hinderen, bekent Wesselink: ,,Neem het kastje. Geen hoek is hetzelfde. Geen poot is even lang. En van logische proporties is geenszins sprake.’’

Van Leeuwen beschouwt het kastje, de lamp en de vaas als ‘een promotie van de door mij bedachte meubelstukken’. Hij is overigens blij dat zíj de meubels hebben uitgekozen. ,,Als ik het had moeten doen, zou de neiging tot pleasen van het publiek een te zware last worden.’’

Wesselink en Verschuuren hebben de meubelstukken vorige maand tijdens de Dutch Design Week gepresenteerd. Alle drie de meubelstukken worden in een gesigneerde oplage van vijftig stuks met de hand gemaakt.

Ze worden inmiddels verkocht door de meubelwinkels Strand West en The Frozen Mountain in Amsterdam. Van Leeuwen heeft nog geen exemplaar in zijn Tilburgse huiskamer staan. Hij vindt de schemerlamp (1050 euro), de vaas (750 euro) en het nachtkastje (1250 euro ‘veel te duur’.

Meer informatie: www.meubelsmoetenhinderen.nl.

Geen eerdere voorbeelden

Stripkenners Jan Willem de Vries en zijn collega’s, van het Nederlands stripmuseum in Groningen, kennen geen andere voorbeelden van attributen uit strips die in het echt zijn nagemaakt. ,,Iedereen kent natuurlijk de raket uit de Kuifjestrip ‘Raket naar de maan’, maar dat is net even wat anders,’’ zegt hij.

Hetzelfde geldt voor de miniatuurversie van Rommeldam in Oisterwijk. Dat is een hele Olie B. Bommelstad, nagebouwd. ,,Maar die stad kunnen mensen ook niet zelf in huis halen.’’

Misschien zijn van de Belgische striptekenaar Franquin spullen in de omloop, suggereert hij. Franquin is de tekenaar die onder meer bekend is van Guust Flater en Robbedoes en Kwabbernoot.

Volgens Willem de Graeve, van het Belgisch stripmuseum in Brussel, de geboorteplaats van Franquin, zijn sommige voorwerpen uit de beroemde strips inderdaad nagemaakt.

De Graeve: ,,Dan gaat het bijvoorbeeld om de rode sofa van Robbedoes, de auto’s waar Franquin zijn hoofdpersonen in liet rondrijden en de vissenkom waar Bobbeltje uit de Guust Flaterstrips in rondzwom.’’

,,Franquin tekende de voorwerpen in de atoomstijl; het futurisme uit de jaren vijftig. Maar Franquin liet zich juist inspireren door voorwerpen die hij om zich heen zag. In het geval van Gummbah en de Nederlandse ontwerpers is het andersom.’’

De Graeve voegt eraan toe dat de meeste Franquin-objecten pas na de dood van de tekenaar in 1997 zijn nagemaakt en ‘louter voor een museale functie’.

LAS VEGAS | Hollands Hope, Tim Wentel (36), is in de halve finale van het WK Monopoly gesneuveld. Hij was ready to kill, maar de hotels aan Vermont Avenue (Arnhem op het Nederlandse bord) bleken te duur.

Nerveuze blikken aan de speeltafels van Las Vegas. Er liggen geen fiches, maar groene huisjes. Geen klaveren te zien, maar wel een stapeltje Algemeen Fonds. Geen blackjack, maar ‘U heeft een schoonheidswedstrijd gewonnen’…

Welkom op het WK Monopoly in ‘the Forum Ballroom’ van het Caesars Palace Hotel, middenin de neongekleurde idiotie van Las Vegas. Tim Wentel (36), Nederlands kampioen, speelt zijn eerste partijtje. Voor hem ligt, na een paar dobbelbeurten, slechts één kaartje: Oriental Avenue (Amerikaanse equivalent van Steenstraat, Arnhem), terwijl zijn tegenstanders de eerste hotels al hebben gebouwd. Hij kijkt beteuterd.

De Schiedamse dermatoloog, dokter Wentel, deelt de affiche onder meer met een testauto-besturende Belg, een Kroatische advocaat, een handvol ijskonijnen uit Oost-Europa en een stel bloedfanatieke Aziaten. En – niet te vergeten – met de beeldschone Oekraïense Kateryna (22), die met een knipoog elke deal rondkrijgt.

Wentel is niet te redden en moet al zijn bezittingen inleveren aan de Oekraïense als hij op de Boardwalk (Kalverstraat) beland. Hij is bankroet en heeft nog twee potjes om genoeg punten te halen voor de halve finale. ,,Please step away from the table, mister Wentel,’’ klinkt het cool uit de mond van het jurylid naast hem.

Wentel druipt af. ,,Ik had gewoon pech,’’ zegt hij, op dezelfde toon waarmee hij de avond ervoor nog verklaarde dat Monopoly vooral een tactisch spel is. Geen nood, zegt hij. Nog twee partijen. Hij is ‘ready to kill’.

De spelers worden als koningen behandelt door de organisatie. Ze verblijven de hele week in het roemruchte Caesars Palace hotel. Ze mochten allemaal iemand uitnodigen voor deze trip en hebben elk een pasje met 200 dollar aan zak-/ gokgeld meegekregen.

Wentel blijkt een snelle leerling in Vegas. Hij won 40 dollar met het dobbelspel crabs. En op de 51^ste verdieping van hotel Rio, waar de deelnemers en aanhang, met prachtig uitzicht over Vegas, een maaltijd mochten nuttigen, versloeg hij Wiebe Tinga met het kaartspel Monopoly Deals. Tinga is topman bij Hasbro, de speelgoedfabrikant achter Monopoly.

Dat was dus het moment waarop Wentel verklaarde dat tactiek bij Monopoly van doorslaggevend belang is. Overmoed? Wellicht, want het WK verloopt allerminst soepel, want ook in de tweede partij, tegen een guitige Braziliaan de twee ijskoude Oostblokkers, sneuvelt hij roemloos.

Tijdens partij drie veegt hij iedereen van tafel en haalt genoeg punten om in het klassement als vijftiende te eindigen. Genoeg voor de laatste zestien.

In de halve finale treft hij Nieuw Zeeland, Kroatië en Canada. Vanaf de tribune ziet Tims maatje Patrick hem de oranje vakjes volbouwen. ,,Go Timmie.’’

Maar speler Jeff uit Nieuw Zeeland zuigt iedereen leeg met zijn hotels op de lichtblauwe vakjes. Omstebeurt gaan ze bankroet. Ook de Nederlandse dermatoloog sneuvelt. ,,Jammer,’’ zegt hij droogjes om vervolgens troost te zoeken bij de Oekraïense schone.

Monopoly Historie

De gebroeders Parker brachten het spel 74 jaar geleden op de markt, nadat ene Charles Darrow het spel twee jaar daarvoor had bedacht. Zijn prototype speelde zich af in Atlantic City. De kaartjes met de straten beschreef hij zelf. Het speelbord tekende hij op een oliedoek. De huizen en hotels beitelde hij uit stukjes hout. De bedeltjes aan de armband van zijn vrouw gebruikte hij als pionnen. Rond de Tweede Wereldoorlog haalde een Amsterdamse arts het spel naar Nederland. De kaartjes en het bord bedrukte hij in zijn kelder. Inmiddels is het spel verkrijgbaar in 109 landen en is het wereldwijd meer dan 275 miljoen keer verkocht. In 1973 werd het eerste WK gehouden. Er zijn spin-offs als het kaartspel Monopoly Deal en een computervariant voor de WII.

Het WK

Op het wereldkampioenschap in het Caesars Palace Hotel in Las Vegas strijden 42 nationaal kampioenen om het totaalbedrag uit het spel: 20.580 dollar. In de voorronde spelen ze elk drie potjes aan tafels van vier of vijf spelers. De zestien spelers met de meeste punten krijgen een plek aan één van de vier halve finaletafels. De vier winnaars treffen elkaar aan de finaletafel. Ze spelen net zo lang door totdat er drie failliet zijn. De meest gebruikte tactiek is kopen wat je kopen kan en het liefst de straten in de ‘rode stad’ (in Nederland is dat Groningen, u weet wel: die van A. Kerkhof). Dat is statistisch gezien de straat waar je het vaakst op terecht komt. Daarna is het onderhandelen geblazen.